
A study across the Nilgiri and Palani-Anamalai shola sky islands found that shrinking grasslands and human activity are disrupting bird movements. Between 1973 and 2017, the region lost 516 sq km of…
નીલગિરિ અને પાલની-અન્નામલાઈ શોલા સ્કાય આઇલેન્ડ્સમાં થયેલા એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે ઘટતા ઘાસના મેદાનો અને માનવીય પ્રવૃત્તિઓ પક્ષીઓના હલનચલનને ખોરવી રહી છે. ૧૯૭૩ થી ૨૦૧૭ દરમિયાન આ વિસ્તારમાંથી ૫૧૬ ચોરસ કિલોમીટર ઘાસના મેદાનો અને ૬૩ ચોરસ કિલોમીટર જંગલ વિસ્તાર નાશ પામ્યા છે. સંશોધકોએ ૧,૪૦૦ મીટરથી વધુ ઊંચાઈ ધરાવતા આશરે ૨,૯૦૦ ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારમાં સાત સ્થાનિક પક્ષી પ્રજાતિઓની હલનચલન પદ્ધતિઓનું મોડેલિંગ કર્યું હતું. જંગલ અને ઘાસના મેદાનોમાં રહેતા પક્ષીઓ સામાન્ય રીતે ખેતરો, ચાના બગીચાઓ અને માનવ વસાહતોથી દૂર રહેતા હતા પરંતુ વનસ્પતિના આક્રમણ સામે તેમની પ્રતિક્રિયા અલગ હતી.

અભ્યાસમાં સામેલ એકમાત્ર ઘાસના મેદાનના નિષ્ણાત એવા નીલગિરિ પિપિટ પક્ષીને સમગ્ર અભ્યાસ વિસ્તારમાં હલનચલન માટે સૌથી વધુ અવરોધોનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. સંશોધકોએ અકેશિયા, યુકેલિપ્ટસ અને પાઈન જેવા વિદેશી વૃક્ષોના વાવેતરને ઘાસના મેદાનોના ખંડિત થવા સાથે જોડ્યું છે. તેમનું કહેવું છે કે ભવિષ્યના આનુવંશિક અભ્યાસોએ એ સ્થાપિત કરવું પડશે કે શું આ અલગતાને કારણે જનીન પ્રવાહ ઘટ્યો છે અને ઇનબ્રીડિંગનું જોખમ વધ્યું છે.

આ એક આળસુ ધારણા છે કે વૃક્ષો વાવવાથી હંમેશા નુકસાન પામેલા લેન્ડસ્કેપમાં સુધારો થાય છે. શોલા સિસ્ટમમાં આ માન્યતા ઘાસના મેદાનના નિષ્ણાત પક્ષીઓને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે કારણ કે વિદેશી જંગલો તેમના ખોરાક, માળા બનાવવા અને આરામ કરવા માટે જરૂરી ખુલ્લી જગ્યાને ખતમ કરી નાખે છે. આનાથી વિપરીત એવી અતિશયોક્તિ પણ સમર્થનપાત્ર નથી કે દરેક ઘટાડો વાવેતરને કારણે જ થાય છે. આ અભ્યાસ હલનચલનનું મોડેલિંગ કરે છે અને તે સાબિત કરતું નથી કે માત્ર વનસ્પતિના આક્રમણને કારણે જ વસ્તીમાં ઘટાડો થયો છે. આનુવંશિક જોડાણના અભ્યાસો દ્વારા એ જાણવું જોઈએ કે શું નીલગિરિ પિપિટની અલગ પડેલી વસ્તીમાં જનીન પ્રવાહ ઘટી રહ્યો છે.
સ્ત્રોત: india.mongabay.com
આ સમાચાર ઉપર જણાવેલ સ્ત્રોત પરથી AI દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે.