
A study across the Nilgiri and Palani-Anamalai shola sky islands found that shrinking grasslands and human activity are disrupting bird movements. Between 1973 and 2017, the region lost 516 sq km of…
निलगिरी आणि पलानी-अण्णामलाई शोला ‘स्काय आयलंड्स’मध्ये केलेल्या अभ्यासातून गवताळ प्रदेशांचे घटते प्रमाण आणि मानवी हस्तक्षेपामुळे पक्ष्यांच्या हालचाली विस्कळीत होत असल्याचे समोर आले आहे. १९७३ ते २०१७ या कालावधीत या प्रदेशाने ५१६ चौ. किमी गवताळ प्रदेश आणि ६३ चौ. किमी जंगल गमावले आहे. संशोधकांनी १,४०० मीटरपेक्षा जास्त उंचीवरील सुमारे २,९०० चौ. किमी क्षेत्रातील सात स्थानिक पक्ष्यांच्या हालचालींच्या नमुन्यांचे विश्लेषण केले. जंगल आणि गवताळ प्रदेशातील पक्षी सामान्यतः शेती, चहाचे मळे आणि वस्त्या टाळतात पण वनांच्या अतिक्रमणावर त्यांनी वेगवेगळ्या प्रकारे प्रतिक्रिया दिली.

निलगिरी पिपिट हा या अभ्यासातील एकमेव गवताळ प्रदेशातील तज्ज्ञ पक्षी असून त्याला अभ्यासाच्या बहुतेक भागात हालचालीसाठी मोठ्या अडथळ्यांचा सामना करावा लागला. संशोधकांनी अकेशिया, निलगिरी (यूकॅलिप्टस) आणि पाइन यांसारख्या विदेशी वृक्षारोपणांच्या विस्तारामुळे गवताळ प्रदेशांचे तुकडे पडल्याचे निदर्शनास आणून दिले आहे. भविष्यातील अनुवांशिक अभ्यासातून या विलगीकरणामुळे जनुकीय प्रवाह कमी झाला आहे का आणि इनब्रीडिंगचा धोका वाढला आहे का हे स्पष्ट होणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

झाडे लावल्याने खराब झालेले भूप्रदेश नेहमी सुधारतात असा एक आळशी समज आहे. शोला प्रणालीमध्ये हा समज गवताळ प्रदेशातील तज्ज्ञ प्रजातींसाठी हानिकारक ठरू शकतो कारण विदेशी वने ही अन्न, घरटी आणि वास्तव्यासाठी आवश्यक असलेल्या मोकळ्या जागेची जागा घेतात. प्रत्येक ऱ्हास वृक्षारोपणामुळेच होतो असे म्हणणेही चुकीचे आहे कारण हा अभ्यास केवळ हालचालींचे मॉडेल तयार करतो आणि वनीकरणाच्या अतिक्रमणामुळेच लोकसंख्या घटली आहे असे सिद्ध करत नाही. जनुकीय कनेक्टिव्हिटी अभ्यासातून निलगिरी पिपिटच्या विलग झालेल्या लोकसंख्येतील जनुकीय प्रवाह कमी होत आहे का हे दिसून येईल.
स्त्रोत: india.mongabay.com
ही बातमी वरील लिंक केलेल्या स्त्रोतावरून एआयद्वारे संकलित करण्यात आली आहे.