૧૯૯૧ના આર્થિક સુધારા બાદ દક્ષિણ ભારતના રાજ્યોનો આર્થિક વિકાસ સૌથી વધુ

વડાપ્રધાનની આર્થિક સલાહકાર પરિષદ (EAC-PM) દ્વારા જાહેર કરાયેલા વિશ્લેષણ અનુસાર ૧૯૯૧ના આર્થિક ઉદારીકરણ પછી દક્ષિણ ભારતના રાજ્યો આર્થિક ક્ષેત્રે મોખરે રહ્યા છે. સંજીવ સાન્યાલ અને આકાંક્ષા અરોરા દ્વારા તૈયાર કરાયેલા આ પેપરમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે સુધારા બાદ દક્ષિણના રાજ્યોની માથાદીઠ આવકમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારનું વિભાજન બાદ આર્થિક પ્રદર્શન વધુ નબળું પડ્યું છે.

પશ્ચિમ ભારતના રાજ્યોમાં મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતનું પ્રદર્શન સતત સારું રહ્યું છે જેમાં ગુજરાત ૨૦૦૦ના દાયકાની શરૂઆતથી ઝડપથી આગળ વધ્યું છે. ઉત્તરમાં દિલ્હી અને હરિયાણાએ સારું પ્રદર્શન કર્યું છે જોકે ધ હિન્દુના અહેવાલ મુજબ હરિયાણાની આર્થિક મજબૂતી મુખ્યત્વે ગુરુગ્રામ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોને આભારી છે. ૧૯૬૦ અને ૭૦ના દાયકામાં હરિત ક્રાંતિથી વેગ પામેલા પંજાબનું પ્રદર્શન ત્યારબાદ સતત ઘટ્યું છે જે કૃષિ પર વધુ પડતા ભારને કારણે ઔદ્યોગિકરણ રુંધાયું હોવાના સવાલો ઉભા કરે છે. પૂર્વ ભારતના રાજ્યો ચિંતાનો વિષય છે જેમાં ૧૯૬૦ના દાયકામાં ત્રીજા ક્રમે માથાદીઠ આવક ધરાવતું પશ્ચિમ બંગાળ હવે મુખ્ય રાજ્યોમાં ૧૪મા ક્રમે આવી ગયું છે.

રાજસ્થાન અને ઓડિશા જે ઉદારીકરણ પહેલા પાછળ હતા તેમણે ત્યારબાદ સાધારણ સુધારો દર્શાવ્યો છે. છત્તીસગઢ અને મધ્ય પ્રદેશની માથાદીઠ આવક સતત ઓછી રહી છે. EAC-PMના આ અહેવાલમાં ગોવા, હિમાચલ પ્રદેશ, મોટાભાગના ઉત્તર પૂર્વીય રાજ્યો અને દિલ્હી સિવાયના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને બાકાત રાખીને મુખ્ય રાજ્યોનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે.