హర్యానాలో దళిత ఓటర్లకు సంక్షేమ పథకాల అడ్డంకులు

హర్యానాలో రానున్న శాసనసభ ఎన్నికల్లో 21 శాతం ఓటర్లుగా ఉన్న దళితులను బీజేపీ, కాంగ్రెస్ రెండూ ఆకర్షించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయి. అయితే, వారిలో చాలామంది తమకు సహాయం చేయడానికి ఉద్దేశించిన సంక్షేమ పథకాలపై నిరాశ చెందారు. బాజీగర్ సమాజానికి చెందిన గురుదీప్ లాల్, నమోదిత నిర్మాణ కార్మికుడు, హిందూ పత్రికకు 22 పథకాల జాబితాను చూపించారు, కానీ తొమ్మిదేళ్లలో వాటిలో ఏదీ పొందలేకపోయినట్లు చెప్పారు. సైకిల్ పథకం కోసం చాలాసార్లు ప్రయత్నించి, కాగితాల కుప్పలు సమర్పించినా ఫలితం లేకపోయింది. ‘పేదవాళ్లు కాగితాల చిక్కుల్లో చిక్కుకుపోతారు. మాకేమీ దక్కదు,’ అని అన్నారు.

మాజీ ముఖ్యమంత్రి మనోహర్ లాల్ ఖట్టర్ ప్రవేశపెట్టిన పరివార్ పెచ్చాన్ పత్ర లేదా కుటుంబ గుర్తింపు కార్డు కూడా చాలా మంది లబ్ధిదారులను నిరాశకు గురి చేసింది. చమార్ సమాజానికి చెందిన 65 ఏళ్ల రంధీర్ లీలారామ్, విద్యుత్ బిల్లులు లేదా కుటుంబ గుర్తింపు కార్డు వంటి పత్రాల కోసం ఎప్పుడూ వెంపర్లాడుతున్నానని చెప్పారు. కాంగ్రెస్ వారికి ఏదో చేసిందని, కానీ బీజేపీ పదేళ్లలో వారి స్వరం వినలేదని అన్నారు. వాల్మీకి సమాజానికి చెందిన గృహ కార్మికురాలు దర్శన, తన భర్తకు ఆ పార్టీ హయాంలో ప్రభుత్వ ఉద్యోగం వచ్చినందున కాంగ్రెస్కు ఓటు వేస్తానని, అయితే తన కొడుకు ఇప్పుడు రోజు వేతనాలతో బతుకుతున్నాడని చెప్పారు.

రిజర్వు సీట్లను గెలవడం కీలకం. 2014లో బీజేపీ 17 రిజర్వు సీట్లలో తొమ్మిదింటిని గెలుచుకుంది, 2019లో కాంగ్రెస్ ఏడు సీట్లు గెలిచింది. కాంగ్రెస్ అంతర్గత వర్గాల ప్రకారం, ఈ ఏడాది లోక్సభ ఫలితాల ఆధారంగా, 17 రిజర్వు సీట్లలో 11లో పార్టీ ముందంజలో ఉండవచ్చు. బీజేపీ కాంగ్రెస్పై దళిత వ్యతిరేక లేబుల్ అంటించి, ప్రధాని మోడీ, అమిత్ షా కాంగ్రెస్ను దళిత వ్యతిరేక పార్టీగా విమర్శించారు. లాల్ వంటి ఓటర్లు ఇకపై కాగితాల వెంబడి తిరగకూడదని ఏ పార్టీ నమ్మించగలదో ఫలితం దానిపై ఆధారపడి ఉండవచ్చు.