उष्णतेची लाट आणि वीज कोसळणे आता राष्ट्रीय आपत्ती म्हणून घोषित

केंद्र सरकारने उष्णतेची लाट आणि वीज कोसळणे या घटनांना राज्य आणि राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद निधीअंतर्गत मदतीसाठी पात्र ठरणाऱ्या नैसर्गिक आपत्ती म्हणून अधिकृत मान्यता दिली आहे. हवामान बदलामुळे अतिवृष्टी आणि हवामानाच्या विषम घटनांच्या वाढत्या प्रमाणामुळे सोळाव्या वित्त आयोगाच्या शिफारशीनुसार हा निर्णय घेतल्याचे केंद्रीय मंत्री नित्यानंद राय यांनी ४ ऑगस्ट रोजी संसदेत सांगितले.

राय यांनी पुढे माहिती दिली की १ मार्च २०२६ पासून ५१ हजारांहून अधिक केंद्रांकडून ४,८५३ उष्माघाताचे रुग्ण नोंदवले गेले आहेत. तेलंगणात सर्वाधिक रुग्ण (९१५) आढळले असून त्यानंतर पश्चिम बंगाल, छत्तीसगड आणि आंध्र प्रदेशचा क्रमांक लागतो. केवळ २० मृत्यूंची नोंद झाली असून त्यात महाराष्ट्राचा वाटा ११ आहे. १९७५ पासून वीज कोसळल्याने होणाऱ्या मृत्यूंचे प्रमाण वाढल्याने ती भारतातील सर्वात घातक आपत्ती ठरली आहे.

या देशव्यापी अधिसूचनेपूर्वी हरियाणा, ओडिशा, केरळ, तेलंगणा आणि तमिळनाडू यांसारख्या मोजक्या राज्यांनीच उष्णतेच्या लाटेला राज्यस्तरीय आपत्ती म्हणून घोषित केले होते. आता एसडीआरएफ आणि एनडीआरएफचा निधी प्रतिसाद आणि मदतीसाठी वापरता येईल तर दीर्घकालीन उपाययोजनांसाठी स्वतंत्र आपत्ती निवारण निधीचा वापर करावा लागेल.