
Journalist Kuldip Nayar's autobiography 'Beyond the Lines' recounts that Muhammad Ali Jinnah, after seeing streams of refugees from a Dakota aircraft over Punjab in August 1947, struck his forehead and said in…
ज्येष्ठ पत्रकार कुलदीप नायर यांच्या ‘बियाँड द लाईन्स’ या आत्मचरित्रात असा उल्लेख आहे की पाकिस्तानचे संस्थापक मोहम्मद अली जिना यांनी १९४७ च्या फाळणीदरम्यान पंजाबमधून निर्वासितांचे लोंढे पाहून आपल्या कपाळावर हात मारून मी हे काय केले असे म्हटले होते. सियालकोटवरून दिल्लीला स्थलांतरित झालेल्या नायर यांनी वाघा सीमेजवळ रस्त्यावर पडलेले मृतदेह आणि लूटलेला सामान पाहिल्याचा अनुभवही सांगितला आहे.
हे विधान मजहर अली खान यांच्या पत्नी ताहिरा यांनी पतीच्या निधनानंतर अनेक वर्षांनी एका खाजगी संवादात उघड केले होते. जिनांचा कथित पश्चात्ताप आणि नायर यांचे डोळ्यांनी पाहिलेले वर्णन हे फाळणीच्या भीषण मानवी शोकांतिकेवर प्रकाश टाकतात. भारत दरवर्षी १४ ऑगस्ट हा दिवस फाळणीची भीषणता स्मृती दिन म्हणून पाळतो.
जिनांची कथित खंत धक्कादायक असली तरी त्याचा वापर त्यांच्या भूमिकेचे उदात्तीकरण करण्यासाठी किंवा राजकीय फायद्यासाठी होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. वास्तव हे आहे की फाळणीचा निर्णय काँग्रेस आणि मुस्लिम लीग या दोन्ही पक्षांनी घाईत घेतला होता आणि त्यानंतर उसळलेल्या हिंसाचाराचे गांभीर्य त्यांना नव्हते. प्रश्न असा उरतो की जिनांनी जाहीरपणे कधीही आपली चूक मान्य केली होती की हे केवळ एक खाजगी विधान होते ज्याने घेतलेल्या निर्णयांमध्ये कोणताही फरक पडला नाही?
स्त्रोत: rediff.com
ही बातमी वरील स्त्रोताचा आधार घेऊन एआयद्वारे तयार करण्यात आली आहे.