നിർമാണ കരാറുകളിലെ ഉപേക്ഷാ വ്യവസ്ഥ: സുപ്രീം കോടതി വിധി വിശദീകരിക്കുന്നു

ലൈവ് ലോ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതനുസരിച്ച്, NHAI കൺസഷൻ കരാറുകൾ പോലുള്ള അടിസ്ഥാന സൗകര്യ കരാറുകളിലെ ഉപേക്ഷാ വ്യവസ്ഥകൾ പലപ്പോഴും രേഖാമൂലവും അംഗീകൃത പ്രതിനിധി ഒപ്പിട്ടതുമായിരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. പ്രോജക്റ്റ് നിർവഹണ സമയത്ത്, കക്ഷികൾ പലപ്പോഴും ഈ വ്യവസ്ഥ അവഗണിക്കുന്നു. പിന്നീട് തർക്കങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ലംഘനം ആരോപിക്കുന്ന കക്ഷി, രേഖാമൂലമുള്ള ഉപേക്ഷ നൽകിയിട്ടില്ലെന്ന് വാദിച്ച് സാമ്പത്തിക ക്ലെയിമുകൾ നിലനിർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു.

പി. ദാസ മുനി റെഡ്ഡി വേഴ്സസ് പി. അപ്പ റാവു കേസിൽ സുപ്രീം കോടതി, ഉപേക്ഷ എന്നത് അറിയപ്പെടുന്ന അവകാശം പരസ്പര സമ്മതത്തോടെ സ്വമേധയാ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതാണെന്ന് വിധിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഔപചാരികമായ രേഖാമൂലമുള്ള ഉപേക്ഷ ഇല്ലെങ്കിൽപ്പോലും, അംഗീകാര സിദ്ധാന്തം (doctrine of acquiescence) ബാധകമാണ്. ഒരു കക്ഷി എതിർപ്പില്ലാതെ ആനുകൂല്യം നിഷ്ക്രിയമായി സ്വീകരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അത് പരോക്ഷ സമ്മതമായി കണക്കാക്കപ്പെടും. യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ വേഴ്സസ് എൻ. മുരുഗേശൻ കേസിൽ, അംഗീകാരത്തിന് അറിവ് ആവശ്യമാണെന്നും അത് പരോക്ഷമായ കരാറിന് കാരണമാകുമെന്നും സുപ്രീം കോടതി വിധിച്ചു.

അംഗീകരിക്കുകയും നിരസിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്ന തത്വം (principle of approbate and reprobate), ഒരു കക്ഷിയെ പരസ്പരവിരുദ്ധമായ നിലപാടുകൾ എടുക്കുന്നതിൽ നിന്ന് തടയുന്നു. ലൈവ് ലോ വിശദീകരിക്കുന്നതനുസരിച്ച്, കരാർ രേഖാമൂലമുള്ള ഉപേക്ഷ നിർബന്ധമാക്കിയാലും, സമയത്ത് എതിർക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ട ഒരു കക്ഷിക്ക് പിന്നീട് ക്ലെയിം ഉന്നയിക്കാനാവില്ല. അംഗീകാരം കരാർ വ്യവസ്ഥകൾക്ക് പുറത്ത് പ്രവർത്തിക്കുകയും, കക്ഷിയെ യഥാർത്ഥ ബാധ്യതകളിലേക്ക് മടങ്ങുന്നതിൽ നിന്ന് തടയുകയും ചെയ്യുന്നു.