Now Reading: गीत-संस्कृतीने भारतातील प्रतिकाराला दिली शक्ती
-
01
गीत-संस्कृतीने भारतातील प्रतिकाराला दिली शक्ती
The Chipko movement took shape in 1974 when Gaura Devi led women in Reni village, Chamoli, to embrace trees and stop labourers from felling them. In 1977, poet Girish Tiwari, known as…
थोडक्यात कथा
चिपको चळवळीचा आकार १९७४ मध्ये आला जेव्हा गौरा देवीने चमोली जिल्ह्यातील रेणी गावात महिलांचे नेतृत्व करत झाडांना मिठी मारून कामगारांना ती कापण्यापासून रोखले. १९७७ मध्ये गिरीश तिवारी उर्फ गिर्दा यांनी कुमाऊनी गीत आणि हुडक्याचा वापर करून नैनितालमधील वन लिलावाला विरोध करण्यासाठी जनमत तयार केले, ज्यामुळे तो लिलाव रद्द करावा लागला. नवीन जोशी लिहितात की लोकगीते, कविता, वाद्ये, रस्त्यावरील नाटके आणि घोषणांनी स्वातंत्र्य लढ्यापासून ते आदिवासी आंदोलनांपर्यंत अहिंसक चळवळी बळकट केल्या आहेत.
हा लेख या परंपरेला अलीकडील जंतर-मंतर आंदोलनाशी जोडतो, जिथे तरुण निदर्शकांनी दफली वाजवून गायन केले आणि सर्जनशील पोस्टर्स वापरले. मध्य प्रदेशातील आदिवासी गावकऱ्यांनी केन-बेतवा लिंक प्रकल्पाला दिलेल्या विरोधाचाही उल्लेख आहे, जो त्यांच्या मते जंगले, उपजीविका आणि भरपाईचे हक्क धोक्यात आणतो.
भारतीय मत
आळशी दृष्टिकोन असा आहे की आंदोलनगीते ही फक्त सजावट आहेत, तर अतिशयोक्तीपूर्ण प्रतिदावा असा आहे की केवळ सांस्कृतिक अभिव्यक्ती सत्तेचा पराभव करू शकते. रेणीतील महिला आणि नैनितालमधील निदर्शक दाखवतात की दोन्ही वाचन चुकीचे आहेत: संगीत आणि स्थानिक स्मृती लोकांना एकत्र आणू शकते, पण संघटन आणि सातत्यपूर्ण दबाव निकाल ठरवतात. केन-बेतवा संघर्षाचा निकाल प्रभावित कुटुंबांची संख्या, दिलेली भरपाई आणि प्रत्यक्षात संरक्षित केलेली जंगले यावरून लागेल, कोणत्याही बाजूच्या घोषणांवरून नाही.
स्रोत: nationalheraldindia.com
ही बातमी वरील स्रोतावरून AI द्वारे संश्लेषित केली गेली आहे.
