तीन शहरांत सफाई मित्रांसाठी विशेष गणवेश तयार

बंगळुरूस्थित हसिरू दाला या स्वयंसेवी संस्थेने ऑगस्ट २०२५ मध्ये कचरा कामगारांसाठी मुक्त-स्रोत वैयक्तिक संरक्षण उपकरणांचा (पीपीई) संच सादर केला. फोली डिझाइनच्या सहकार्याने तयार झालेल्या या डिझाइनची १०० पेक्षा अधिक कामगारांवर चाचणी घेण्यात आली. यात कोरड्या कचऱ्यासाठी कापू-प्रतिरोधक हातमोजे, ओल्या कचऱ्यासाठी लांब बाह्यांचे हातमोजे आणि कापडी कचऱ्यासाठी एअर फिल्टर असलेले मास्क यांचा समावेश आहे. हसिरू दालाने हे डिझाइन आपल्या वेबसाइटवर मोफत उपलब्ध केले आहे. thehindu.com च्या मते, हा उपक्रम विस्तारित करण्याचे उद्दिष्ट आहे; बंगळुरूतील किमान ३५ कोरड्या कचरा संकलन केंद्रांना लवकरच हे संच मिळण्याची अपेक्षा आहे.

इंदूर महानगरपालिकेने २०२१ मध्ये वेगळा मार्ग अवलंबला. केंद्रीय गृहनिर्माण व शहरी व्यवहार मंत्रालयाने शहरी स्थानिक संस्थांना नवीन गणवेश मानकांचा अवलंब करण्याचे आवाहन केले तेव्हा इंदूरने कामगारांच्या अभिप्रायावर आधारित गणवेश डिझाइन करण्यासाठी अपवाद मागितला. महिला सफाई मित्रांनी टिकाऊ मोडल फॅब्रिकच्या साड्या पसंत केल्या, तर पुरुषांनी टी-शर्ट, दोरी नसलेले बूट आणि मास्क ऐवजी गळ्यातील उपरणे पसंत केले. चांगल्या पकडीसाठी हातमोजे सानुकूलित करण्यात आले. घनकचरा व्यवस्थापन अधिकारी श्रद्धा तोमर म्हणाल्या, शहरातील ८०% पेक्षा अधिक रस्ते हाताने झाडले जातात आणि आरामदायक गणवेशामुळे कामगारांना प्रतिष्ठा मिळते.

हा पीपीई संच बंगळुरूतील अनौपचारिक कचरा कामगारांच्या सहभागाने डिझाइन करण्यात आला. हसिरू दालाच्या प्रकल्प प्रमुख अनुप्रिया एस म्हणाल्या, अनौपचारिक क्षेत्रात प्रभाव निर्माण करणे हे उद्दिष्ट आहे. चाचणीनंतर, कामगारांना प्रशिक्षण देऊनच हे संच दिले जातात. इंदूरमध्ये अनेकदा सफाई मित्रांसाठी स्पर्धा आयोजित केल्या जातात, जसे की ‘सबसे नीट, अपना बीट’, जिथे रहिवासी स्वच्छता आणि वर्तनाच्या आधारावर सर्वोत्कृष्ट कामगारासाठी मतदान करतात.