పోస్ట్ ఫ్యాక్టో క్లియరెన్స్ ఓఎం రద్దు: సుప్రీంకోర్టు మాఫీ అనుమతి

పర్యావరణ మంజూరు నిబంధనలను ఉల్లంఘించిన ప్రాజెక్టులకు తర్వాత అనుమతి ఇచ్చే కేంద్ర ప్రభుత్వ 2021 కార్యాలయ మెమోరాండం (ఓఎం)ను సుప్రీంకోర్టు రద్దు చేసి, మాఫీ (అమ్నెస్టీ)కి అనుమతి ఇచ్చింది. ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ముగ్గురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం ఈ ఓఎం రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 14, 21కు విరుద్ధమని తీర్పు చెప్పింది. అయితే పర్యావరణ పరిరక్షణ చట్టం 1986 కింద ప్రభుత్వం చట్టబద్ధమైన మాఫీ పథకాలను రూపొందించుకోవచ్చని స్పష్టం చేసింది.

ఈ తీర్పు భవిష్యత్తులో మాత్రమే వర్తిస్తుంది. దీంతో ఇప్పటికే ఓఎం కింద అనుమతి పొందిన ప్రాజెక్టులు మినహాయించబడ్డాయి. ఈ కేసు లాభాపేక్ష లేని సంస్థ వనశక్తి దాఖలు చేసిన పిటిషన్పై వచ్చింది. పోస్ట్ ఫ్యాక్టో (తర్వాత) క్లియరెన్స్ అనేది భావవిరుద్ధమని, పర్యావరణ జాగ్రత్త సూత్రానికి విరుద్ధమని వాదించారు. కోర్టు 2024 జనవరిలో ఓఎంపై స్టే విధించింది. 2025 మేలో రెండు మంది న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం 2017, 2021 మాఫీ పథకాలు రెండింటినీ రద్దు చేసింది.

పర్యావరణ నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. లైఫ్ వ్యవస్థాపకుడు రిత్విక్ దత్తా మాట్లాడుతూ, ఈ తీర్పు గతంలో పోస్ట్ ఫ్యాక్టో క్లియరెన్స్ను పర్యావరణ చట్టానికి విరుద్ధంగా పరిగణించిన తీర్పుల నుంచి భిన్నంగా ఉందన్నారు. వనశక్తి డైరెక్టర్ స్టాలిన్ డి ఇది చట్టవ్యతిరేకతను ప్రోత్సహించే బలహీనత అని విమర్శించారు. నేషనల్ అలయన్స్ ఫర్ జస్టిస్, అకౌంటబిలిటీ & రైట్స్ న్యాయ బెంచ్కు సూచన కావాలని కోరింది. ఈ తీర్పు నిబంధనల ఉల్లంఘనల రెట్రోస్పెక్టివ్ (గతంలోకి వర్తించేలా) క్రమబద్ధీకరణకు చట్టబద్ధమైన మార్గం తెరిచిందని వాదించారు.