સુપ્રીમ કોર્ટ: ફરજિયાત શસ્ત્ર કબજો ‘સભાન કબજો’ નથી

સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો છે કે વ્યક્તિના ઘરેથી લાયસન્સ વગરનું શસ્ત્ર મળી આવવું એ ગુનો સાબિત કરવા પૂરતું નથી; જ્યાં સુધી અભિયોગ પક્ષ “સભાન કબજા” નું પ્રમાણ ન આપે. લાઈવલો રિપોર્ટ અનુસાર, કોર્ટે ઝારખંડ હાઈકોર્ટના એક ચુકાદાને યથાવત રાખ્યો જેમાં એક મકાનમાલિકને નિર્દોષ છોડવામાં આવ્યો હતો; તેનો દાવો હતો કે આતંકીઓએ સવારે 4 વાગ્યે બંદૂકના નોબતે તેને દેશી કટ્ટા અને ગોળીઓ રાખવા દબાણ કર્યું, અને બે કલાક પછી પોલીસ દરોડો પડ્યો. ખંડપીઠે કહ્યું કે જીવનના ભય હેઠળ લેવાયેલો ફરજિયાત કબજો “સભાન કબજો” ગણાય નહીં અને તે માત્ર એક આધારે સજા થઈ શકે નહીં.

અલગ-અલગ ચુકાદાઓમાં, કોર્ટે ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા, 2023 હેઠળ કેટલાક મુદ્દા સ્પષ્ટ કર્યા. લાઈવલો નોંધે છે કે કલમ 187 હેઠળ, પોલીસ કસ્ટડી પ્રથમ 40 અથવા 60 દિવસની સજામાં ભાગોમાં લઈ શકાય છે, અને કોર્ટો આવી કસ્ટડી પર સંપૂર્ણ સમય મર્યાદા લાદી શકે નહીં. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે વૈધાનિક સમયગાળા દરમિયાન ચાર્જશીટ દાખલ કર્યા પછી આરોપીને તેની નકલ ન આપવાથી આરોપી ડિફોલ્ટ જામીન માટે હકદાર નથી. ₹3.81 કરોડના સાયબર છેતરપિંડીના કેસમાં, કોર્ટે આ જ આધારે ડિફોલ્ટ જામીનની અરજી ફગાવી દીધી.

આ ઉપરાંત, કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો કે BNSSની કલમ 38 આરોપીને પૂછપરછ દરમિયાન વકીલ સાથે મળવાનો અધિકાર આપે છે, પરંતુ તે દરેક પૂછપરછ સત્ર દરમિયાન વકીલની સતત શારીરિક હાજરી ફરજિયાત કરતી નથી. કોર્ટે કહ્યું કે આવો બિનશરતી અધિકાર કલમના અવકાશની બહાર હશે. આ ચુકાદા સ્ટેટ ઓફ ઝારખંડ વિ. જગદીશ લાકરા અને સ્ટેટ ઓફ આંધ્રપ્રદેશ વિ. સુદા સુરેશ વીરા વેંકટા નાગા રાજુ જેવી અપીલોમાં આવ્યા.